Πολιτικές Συγκεντρώσεις
ολοκλήρωση ενότητας: 2007
Πολιτική συγκέντρωση μεγάλου κόμματος Ι&ΙΙ
Ελλάς, 10 και 13 Σεπτεμβρίου 2007.
Στην κεντρική πλατεία μαζεύεται κόσμος. Πάλι, όπως τόσες φορές στο παρελθόν. Πράσινοι τη Δευτέρα, γαλάζιοι την Πέμπτη, γεμάτοι αυτοπεποίθηση. Αυτοί και όχι οι άλλοι θα πάνε τον τόπο μπροστά…
Από μακριά, δεν φαίνονται διαφορετικοί, δεν έχουν άλλο μέγεθος ή υφή, δεν προέρχονται από διαφορετικές κοινωνικές τάξεις, ούτε εκπροσωπούν αντίθετα ήθη. Οι άνθρωποι αυτοί, το γαλάζιο και πράσινο πλήθος που επέλεξε να βγει στους δρόμους της χώρας για να ζητωκραυγάσει με τραγούδια και φωνές μόλις δέκα και δεκατρείς μέρες μετά την καταστροφή της Πελοποννήσου,είμαστε όλοι εμείς.
Εμείς, που ζητούμε το καλύτερο για τον τόπο, αρκεί να μην έχει κόστος για εμάς τους ίδιους. Εμείς, που είμαστε έτοιμοι να στηλιτεύσουμε την συμπεριφορά του άλλου, μόνο για να την αντιγράψουμε μόλις δεν μας κοιτά κανείς. Εμείς, που τροφοδοτούμε τη διαφθορά και τη συναλλαγή, την ίδια στιγμή που καυχιόμαστε για τοπεριλάλητο ήθος μας. Δέκα και δεκατρείς μέρες πριν από τις δύο πολιτικές συγκεντρώσεις, η χώρα δεν ήταν ούτε πράσινη, ούτε γαλάζια.
Δέκα και δεκατρείς μέρες πριν τις ζητωκραυγές, τα τραγούδια, τις σημαίες, τους πλανόδους πωλητές, το μαλλί της γριάς και το πασατέμπο, τα μπαλόνια, τα βεγγαλικά και τα χρωματιστά χαρτάκια, η χώρα ήταν μαύρη.
La création du monde των Darius Milhaud-Fernand Léger (1923)
φωτογράφιση: 2018
Η πρόσκληση του FLUX Laboratory Genève να φωτογραφίσω τις πρόβες και την παράσταση La Création du Monde του Darius Milhaud (1923) έθεσε εξ’αρχής ένα σημαντικό ερώτημα: πως προσεγγίζει ένας φωτογράφος αρχιτεκτονικής και τοπιογραφίας μία θεατρική παράσταση σύγχρονου χορού; Χρησιμοποιεί το ήδη γνώριμο οπτικό λεξιλόγιο ή προσπαθεί να μιλήσει μια νέα γλώσσα;
Τόσο κατά την προετοιμασία πριν τη φωτογράφιση όσο και κατά τις πρώτες πρόβες με τους χορευτές και τους συντελεστές της παράστασης η απάντηση άρχισε να ξεκαθαρίζει. Προσέχοντας τα χαρακτηριστικά των χορογραφιών της Millicent Hodson που απέδωσε σεβασμό στην αρχική του Jean Borlin αλλά και των κοστουμιών και της σκηνογραφίας του Kenneth Archer που αντιστοίχως μετέγραψε την αυθεντική του Fernand Leger μπορούσε κανείς να συμπεράνει ότι παρά την κίνηση στον χώρο, το θέαμα λάμβανε χώρα ως να αποτελούσε μια συνεχή αλληλουχία από δισδιάστατους μοντερνιστικούς ζωγραφικούς πίνακες που μπορούσαν να ιδωθούν αποκλειστικά και μόνο από ένα κεντρικό σημείο θέασης: απολύτως κεντρικά και μετωπικά, όπως συνήθως βλέπεις ένα έργο σε ένα μουσείο ή γκαλερί.
Τα κοστούμια του Fernand Leger υπέβαλαν τον τρόπο της φωτογραφικής προσέγγισης που ακολούθησα. Σε συνεργασία με τους χορευτές της Κρατικής Σχολής Χορού και τους ανθρώπους του FLUX Laboratory, στήθηκε ένα φωτογραφικό στούντιο εντός του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, όπου οι χορευτές ένας-ένας αναπαρέστησαν τη χορογραφία του ρόλου τους λίγο πριν ανεβούν στην πρόβα.
Οι φωτογραφίες που προέκυψαν δεν είναι τίποτα άλλο από πορτρέτα χορού που υποβαθμίζοντας την τρίτη διάσταση αποτελούν αυτόνομα εικαστικά έργα. Το αποτέλεσμα ευελπιστεί να δικαιώσει την αρχική πρόθεση, να αιχμαλωτίσει και να εμπλουτίσει την κεντρική ιδέα των πρώτων και σύγχρονων δημιουργών του έργου.
Athens NowHere
Ολοκλήρωση ενότητας: 2016
Η Αφρικανική σκόνη έρχεται από το νότο και καλύπτει την Αθήνα για άλλη μια φορά. Κατά καιρούς το φαινόμενο επανεμφανίζεται κρύβοντας την όψη της πόλης από τον ορίζοντα, αφήνοντας πίσω του την αίσθηση του κενού. Σαν ο τόπος να έχει χάσει το δρόμο του, σαν όλοι μας να απωλέσαμε τον προσανατολισμό μας.
Και είναι εδώ και καιρό, που νιώθουμε ακριβώς έτσι: χαμένοι.
Εδώ και τρία χρόνια, ο θυμός εναλλάσσεται με τη θλίψη, η ντροπή με το φόβο, η καταστροφή με το κενό. Τρία χρόνια τώρα, οι συζητήσεις περιστρέφονται γύρω από νούμερα και ποσοστά, ακρωνύμια σε ξένες γλώσσες, ασφάλειες και επισφάλειες, βιώσιμες ή μη συνθήκες, συμφωνίες, συμβάσεις κτλ. O καθένας από μας ακολουθεί, βουβός, την μοναχική πορεία του μπροστά στον δέκτη ή με θόρυβο έξω στους δρόμους.
Κι όμως, έρχεται κάποια στιγμή που αναρωτιέται κανείς πως φτάσαμε ως εδώ; Πως κάναμε τόσο λάθος να θεωρήσουμε δεδομένο ότι το μέλλον θα ήταν καλύτερο από το παρόν και το παρελθόν μας και ότι τα παιδιά μας θα είχαν τις ίδιες και καλύτερες ευκαιρίες απ’ όσες είχαν οι γονείς τους; Διαφαίνεται ότι κάτι τέτοιο δεν ισχύει πλέον. Αν και προφανές πια σήμερα, η ζωή άλλαξε την στιγμή που δεν προσέχαμε και όλοι μας πιαστήκαμε στον ύπνο.
Βρισκόμενοι μεταξύ Ανατολής και Δύσης, κυριολεκτικά αλλά και μεταφορικά, επιτρέψαμε στις πόλεις μας να επεκταθούν άναρχα για να στεγάσουν τους ανθρώπους που συνέρευσαν στα αστικά κέντρα από όλα τα μήκη και πλάτη του τόπου αναζητώντας ένα καλύτερο μέλλον. Ο μισός, σχεδόν, πληθυσμός της χώρας συγκεντρώθηκε στην Αθήνα ωθώντας την πρωτεύουσα να εξαπλωθεί προς άπασες κατευθύνσεις. Δημιουργήσαμε, ο καθένας για τον εαυτό του, ένα μικρό προσωπικό σπίτι δίνοντας ελάχιστη σημασία στο δημόσιο χώρο. Αποδεχθήκαμε, σιωπηρά, παράνομες ή αυθαίρετες κατασκευές γιατί το έκαναν όλοι, γιατί υπό μία στεβλή έννοια θεωρήθηκε “δημοκρατικό”. Παραβήκαμε τους κανόνες, διαγράψαμε νόμους και πήραμε πρωτοβουλίες ενάντια στο κοινό καλό, και όταν αντικρύσαμε το αποτέλεσμα των ενεργειών μας μείναμε εμβρόντητοι από το πόσο άσχημο φαινόταν. Η ενότητα Athens Nowhere παρακολουθεί το πρόσωπο αυτής της αρχαίας και ταυτόχρονα σύγχρονης μεγαλούπολης προσπαθώντας να αφηγηθεί την ιστορία της όπως αυτή εξελίσσεται , αποφεύγοντας την ωραιοποίηση ή τη συγκάλυψη των αστοχιών της. Λαμβάνοντας κριτική θέση, παρατηρεί το αστικό τοπίο της πόλης μας αναγνωρίζοντάς το ως αποτέλεσμα των δικών μας πράξεων και επιλογών.
Τα τοπία της πόλης υπό την πυκνή αφρικανική σκόνη που παρουσιάζονται στην παρούσα ενότητα είναι τοπία μιας χώρας υπό τη συνεχή αγωνία πτώχευσης, οικονομικής αλλά και ηθικής. Ταυτόχρονα, είναι τοπία επιστροφής σε ουσιώδεις αναζητήσεις και αξίες που διαμόρφωσαν τη χώρα αυτό σε αυτό που είναι, ένα τόπο καταφυγίου και ελπίδας για το καλύτερο σε όσους το έχουν ανάγκη. Είναι η μέρα και η νύχτα μου, η πραγματικότητα που ζω και το όνειρο που ελπίζω.
Είναι ο τόπος που έφερα κι εγώ σ’ αυτή την κατάσταση και ο τόπος που πρέπει κι εγώ να ξαναφτιάξω.
Βλέμμα στην Ύλη
Ολοκλήρωση ενότητας: 1996
Συναντήσεις με το φως σ΄ ένα άδειο μουσείο
Το κτίριο είχε τραβήξει την προσοχή μου εδώ και πολύ καιρό. Απλωμένο σε μια μεγάλη έκταση και εντυπωσιακό σε υλικά, όχι όμως ογκώδες, ορθωνόταν αργά και μεθοδικά δίπλα στο άλλο μουσείο της πόλης, το Αρχαιολογικό. Η δομή του, ο χαρακτήρας του, η πειθαρχημένη ανάπτυξή του στην άμορφη εκείνη αλάνα στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, προσέλκυσε το βλέμμα μου που άρχισε να το παρακολουθεί κατ΄αρχήν από μακριά. Αργότερα, όταν χρειάστηκε να το φωτογραφήσω, πέρασα περισσότερες από τριάντα ημέρες περιπλανώμενος μέσα του.
Περπάτησα μέσα στις αυλές και τα αίθριά του, κυκλοφόρησα στις βεράντες και τα κλιμακοστάσια, ανέβηκα στο δώμα κοιτάζοντάς το από ψηλά. Η ιδέα του περιπάτου άρχισε να ωριμάζει και το κτίριο έμοιαζε ξαφνικά, μετά από πολλές επισκέψεις, να «δέχεται» να συνεργαστεί μαζί μου.
Κάθε σημείο απέκτησε τον δικό του ιδιαίτερο χρόνο, τη δική του φωτεινή στιγμή, που λίγο πριν ήταν ανύπαρκτη. Λίγο μετά είχε ήδη αποσυρθεί και σειρά είχε ένα άλλο σημείο που ζωντάνευε, προβαλλόταν και ύστερα χανόταν σε μια εναλλαγή φωτός και σιωπής, όμοια με μια ορχήστρα όπου κάθε όργανο διαδέχεται το άλλο στο ρόλο του σολίστ με μια αυστηρή, γοητευτική ακρίβεια.
Οι φωτογραφίες που ακολουθούν δεν είναι παρά οι συναντήσεις του βλέμματός μου με το φως κατά τη διάρκεια των περιπάτων μου μέσα σ’ ένα άδειο μουσείο. Ένας οπτικός περίπατος μέσα στο χώρο που δημιούργησε ο αρχιτέκτονας Κυριάκος Κρόκος.
Athens Spread
Ολοκλήρωση ενότητας: 2012
Η ενότητα Athens Spread επιχειρεί να απεικονίσει το φαινόμενο της ελληνικής πόλης που συνεχώς αυξάνεται, απλώνοντας τον ιστό της, υπερβαίνοντας φυσικά και τεχνητά όρια και κρύβοντας την κακοπαθημένη κεντρική της περιοχή μέσα σε μια θάλασσα από αέναες επεκτάσεις κατασκευών οπλισμένου σκυροδέματος. Tόσο η φύση όσο και ο άνθρωπος βγαίνουν πληγωμένοι από αυτή τη συνθήκη.
Η καθηγήτρια πολεοδομίας του ΑΠΘ Κ. Καυκούλα σημειώνει:
Όπως έχουν τα πράγματα, οι ελληνικές πόλεις δεν γαλουχούν ανθρώπινες κοινότητες και δεν προστατεύουν ούτε την ιστορική παράδοση, ούτε βέβαια την φύση. Για να επιζήσουν, χρειάζεται να ενηλικιωθούν, αφήνοντας πίσω ως παιδική αρρώστια τον αυτόματο πιλότο της ιδιωτικής κερδοσκοπίας, η οποία τις αποσταθεροποιεί και υπονομεύει τις παραγωγικές τους προοπτικές.
Οι φωτογραφίες εστιάζουν στο πρόσωπο της πρωτεύουσας, αυτής της αρχαίας και σύγχρονης, ταυτόχρονα, μεγαλούπολης, σε μια προσπάθεια να αφηγηθούν την ιστορία της όπως αυτή εξελίσσεται, αποφεύγοντας να ωραιοποιήσουν ή να καλύψουν τις ατέλειές της. Αντιθέτως, παρατηρώντας την από διακριτική απόσταση οι μεγάλου μεγέθους φωτογραφίες της σειράς που δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο της 13ης Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας καταθέτουν τη λεπτομερή καταγραφή της όψης της πόλης όπως αυτή παρουσιάζεται στον προσεκτικό παρατηρητή της: η εξάπλωση της άναρχης οικιστικής ανάπτυξης και τα αποτελέσματά της.
Mare Liberum
Ενότητα εν εξελίξει από το 2000
Ο τίτλος της ενότητας οφείλει την πατρότητά του στον Ολλανδό πατέρα του Διεθνούς Δικαίου Hugo Grotius (1583-1645). Ο Grotius εισήγαγε το θεσμό των Χωρικών Υδάτων, θεωρώντας ότι πέραν μιας απόστασης από τα παράλια, η θάλασσα ανήκει σε αυτόν που την ταξιδεύει…
Μακριά και απελευθερωμένη από οποιαδήποτε κτητικότητα, εθνική, τοπική ή ιδιωτική, πέραν από κάθε χρήση για τη μεταφορά, τη διακίνηση, την αναψυχή ή τον βιοπορισμό, η θάλασσα μας ταξιδεύει, και μόνο όταν την κοιτούμε.
Το βλέμμα μας πλανάται ώρες ολόκληρες κατά μήκος της γραμμής του ορίζοντα και ο νους μας επισκέπτεται χιλιάδες μέρη, πρόσωπα, συναισθήματα, στιγμές. Κοιτάζοντας τη θάλασσα, νιώθω, επιστρέφουμε στον τόπο μας. Εκεί, είμαστε ελεύθεροι.
Ο φωτογράφος Hiroshi Sugimoto, που αποτέλεσε την βασική αναφορά στην συγκεκριμένη ενότητα, σχολιάζοντας την δουλειά του πάνω στη θάλασσα, σημειώνει: «Νερό και αέρας. Δύο τόσο κοινά στοιχεία που σχεδόν δεν προκαλούν προσοχή. Κι όμως, τους οφείλουμε την ύπαρξή μας».
No man’s land
Ολοκλήρωση ενότητας: 1997
Τα μέρη μου ήταν όλα άγνωστα. Έφτασα εκεί νιώθωντας τελείως ξένος. Το μυαλό μου ανέτρεξε στους μύθους που με είχαν μαγέψει.
Κατευθύνθηκα προς το Dover τον Ιανουάριο. Όχι μόνο γιατί το ίδιο το όνομα προσέλκυε το ενδιαφέρον μου ως παραμεθώρια γη, αλλά και γιατί ήταν η γρηγορότερη διέξοδος προς τη θάλασσα. Ήταν κρύο, ομιχλώδες και έρημο. Ήταν ένα σύνορο χωρίς αμφιβολία. Μπορούσα να δω τα σημάδια-ουλές μιας απροσδιόριστης κατάστασης. Μου φάνηκε ότι εκεί μπροστά στα μάτια μου διεξαγόταν μια αέναη σύγκρουση μεταξύ ανθρώπου και φύσης. Κατασκευασμένα τοπία που εξαφανίζονταν με την πρώτη παλίρροια στην πρωινή ομίχλη και μετά επανεμφανίζονταν παίρνοντας ξανά τη συνήθη θέση τους.
Έφτανα πάντα αργά. Μερικές φορές ώρες αργότερα, άλλες φορές χρόνια μετά. Ανακάλυπτα τι είχε συμβεί εντοπίζοντας τα απομεινάρια της πρόσκαιρης νίκης. Ποιος ήταν όμως ο νικητής, δεν μπορούσα να πω με βεβαιότητα.
Άρχισα να ψάχνω αυτά τα ίχνη και να τα συλλέγω με τη φωτογραφική μου μηχανή σαν ακόμη ένας συλλέκτης της ακτής από τους πολλούς που συνάντησα να περιφέρονται με ανιχνευτές μετάλλων. Βαθμιαία, έγινα στρατευμένος ανταποκριτής που έστελνε φλογερές ανταποκρίσεις από ένα μέτωπο που βρισκόταν χρόνια μακριά.
Default Landscapes
Ολοκλήρωση ενότητας: 2012
Εδώ και τρία χρόνια, ο θυμός εναλλάσσεται με τη θλίψη, η ντροπή με τον φόβο, η καταστροφή με το κενό. Τρία χρόνια τώρα, οι συζητήσεις περιστρέφονται γύρω από νούμερα και ποσοστά, ακρωνύμια σε ξένες γλώσσες, ασφάλειες και επισφάλειες, βιώσιμες ή μη συνθήκες, συμφωνίες, συμβάσεις κτλ.
O καθένας από μας ακολουθεί, βουβός, την μοναχική πορεία του μπροστά στον δέκτη.
Κι όμως, κάθε μέρα, για μια στιγμή, έστω για μια στιγμή, κάτι διαπερνά τη σκληρή επιφάνεια της πτώσης και μπαίνει πιο μέσα, θερμαίνοντας για λίγο την ημέρα. Κάτι διαφορετικό για τον καθένα: η έγνοια του φίλου, ο καλός λόγος στη δουλειά, η συντροφικότητα κι η τρυφερότητα της επαφής. Οικειότητα από τον ιδιωτικό κόσμο, κουράγιο από τη συλλογικότητα.
Πολύ πριν μάθουμε ότι Default σημαίνει χρεωκοπία, γνωρίζαμε τον όρο ως “επιστροφή στις αρχικές ρυθμίσεις” της συσκευής που είχαμε μπροστά μας. Όταν κάτι έπαυε να λειτουργεί, το μόνο που μπορούσες να κάνεις ήταν να επιστρέψεις στην αρχή. Στην ουσία.
Τα τοπία αυτά είναι τοπία μιας χώρας υπό τη συνεχή αγωνία πτώχευσης, οικονομικής αλλά και ηθικής. Ταυτόχρονα, είναι τοπία επιστροφής στα ουσιώδη. Είναι η μέρα και η νύχτα μου, η πραγματικότητα που ζω και το όνειρο που ελπίζω.
Είναι ο τόπος που έφερα κι εγώ σ’ αυτή την κατάσταση και ο τόπος που πρέπει κι εγώ να ξαναφτιάξω.
Είναι ο τόπος μου. Θα μείνω.
Interim
Ολοκλήρωση ενότητας: 2007
Οι εικόνες αυτές αποτελούν ενδιάμεσες στάσεις σε μια πορεία, στην οποία η διαδρομή είναι σημαντικότερη από τον προορισμό· είναι τραβηγμένες λίγο πριν ή λίγο μετά την επίσημη εκδοχή τους. Έχουν δημιουργηθεί σε μια συνεχή προσπάθεια να κρατήσουν ζωντανό και έντονο το βλέμμα του δημιουργού πάνω στο αντικείμενό του, μακριά από την ευκολία της εμπειρίας και την ανία της επανάληψης. Ελπίδα, προσμονή, αλλά και αγωνία να κατορθώσει να ισορροπήσει κανείς ανάμεσα στην σύλληψη της αύρας της στιγμής και την ερμηνεία της αύρας του χώρου.
Παρατηρώντας το φως και τη σκιά, τους όγκους και τις υφές, τα αντικείμενα που γεμίζουν τον χώρο και τα ανοίγματα που τον διαπερνούν, περιμένεις τη στιγμή που ένας χώρος αποκαλύπτεται πλήρως μπροστά στα μάτια σου, και μπορείς, ίσως, να φτάσεις στο σημείο να ξεπεράσεις το προφανές, εκφράζοντας δειλά τη δική σου πρόταση για αυτό που βρίσκεται εκεί μπροστά σου, εκεί γύρω σου, εκεί έξω.
Terza Natura
Ολοκλήρωση ενότητας: 2004
Η φωτογραφία τοπίου μπορεί να μας προσφέρει τρεις ποιότητες: γεωγραφία, αυτοβιογραφία και μεταφορά. Αυτό που ο φωτογράφος τοπίου προσπαθεί παραδοσιακά να κάνει είναι να δείξει το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον με μιας. Θέλεις φαντάσματα, τα καθημερινά νέα και προφητεία.
Robert Adams
Η φωτογράφιση της Εγνατίας οδού βασίστηκε στην επιθυμία να βρεθεί κανείς παρών στην γέννηση ενός τοπίου, προνομιακός παρατηρητής ενός κλειστού, έντονου τοπίου σε μετάβαση. Ένα ‘ενδιάμεσο’ τοπίο εν τη γενέσει του.
Η φωτογράφιση έλαβε χώρα καθ’ όλο το μήκος του άξονα των 680 χιλιομέτρων, δίνοντας έμφαση στη διαδικασία της αλλαγής, στην ενδιάμεση κατάσταση του τοπίου και όχι στη τελική του μορφή.
Κίνητρο υπήρξε η αναζήτηση του τρόπου που προσλαμβάνει και αντιδρά κανείς στο φυσικό αλλά και στο ανθρωπο-ποιημένο τοπίο. Η πρόθεση ήταν να προταθούν «νέες ιστορίες» για το τοπίο και ταυτόχρονα να «διασωθούν» οι εφήμερες φάσεις του.
Το τοπίο που δημιουργήθηκε με την κατασκευή της Εγνατίας Οδού έπαψε να υφίσταται με την τελική παράδοση του έργου. Σταμάτησε να υπάρχει ή να παρατηρείται καθώς η λειτουργία του επισκιάζει, πλέον, οποιαδήποτε άλλη του ποιότητα. Αποτελεί προσωπική ελπίδα ότι οι φωτογραφίες αυτές αποτελούν το ελάχιστο απαραίτητο ίχνος των σημαντικών αλλαγών που έλαβαν χώρα στο τοπίο αυτό, πριν θεωρηθεί δεδομένο.
